Kinh Tứ Niệm Xứ
Trung B? Kinh
Majjhima Nikaya
10. Kinh Ni?m x?
(Satipatthàna sutta)
Majjhima Nikaya
10. Kinh Ni?m x?
(Satipatthàna sutta)
Nhu v?y tôi nghe.
M?t th?i Th? Tôn ? x? Kuru (Câu-lâu), Kammassadhamma (ki?m-ma s?t dàm) là dô th? c?a x? Kuru. R?i Th? Tôn g?i các T?-kheo:
-- Này các T?-kheo.
Các T?-kheo vâng dáp Th? Tôn:
-- B?ch Th? Tôn.
Th? Tôn thuy?t nhu sau:
-- Này các T?-kheo, dây là con du?ng d?c nh?t dua d?n thanh t?nh cho chúng sanh, vu?t kh?i s?u não, di?t tr? kh? uu, thành t?u chánh trí, ch?ng ng? Ni?t-bàn. Ðó là B?n Ni?m x?.
Th? nào là b?n? Này các T?-kheo, ? dây T?-kheo s?ng quán thân trên thân, nhi?t tâm, t?nh giác, chánh ni?m d? ch? ng? tham uu ? d?i; s?ng quán th? trên các th?, nhi?t tâm, t?nh giác, chánh ni?m d? ch? ng? tham uu ? d?i; s?ng quán tâm trên tâm, nhi?t tâm, t?nh giác, chánh ni?m d? ch? ng? tham uu ? d?i; s?ng quán pháp trên các pháp, nhi?t tâm, t?nh giác, chánh ni?m d? ch? ng? tham uu ? d?i.
(Quán thân)
Và này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán thân trên thân? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo di d?n khu r?ng, di d?n g?c cây, hay di d?n ngôi nhà tr?ng, và ng?i ki?t già, lung th?ng và an trú chánh ni?m tru?c m?t. T?nh giác, v? ?y th? vô; t?nh giác, v? ?y th? ra. Th? vô dài, v? ?y tu? tri: "Tôi th? vô dài"; hay th? ra dài, v? ?y tu? tri: "Tôi th? ra dài"; hay th? vô ng?n, v? ?y tu? tri: "Tôi th? vô ng?n"; hay th? ra ng?n, v? ?y tu? tri: "Tôi th? ra ng?n". "C?m giác toàn thân, tôi s? th? vô", v? ?y t?p; "C?m giác toàn thân, tôi s? th? ra", v? ?y t?p; "An t?nh toàn thân, tôi s? th? vô", v? ?y t?p; "An t?nh toàn thân, tôi s? th? ra", v? ?y t?p. Này các T?-kheo, nhu ngu?i th? quay hay h?c trò ngu?i th? quay thi?n x?o khi quay dài, tu? tri: "Tôi quay dài" hay khi quay ng?n, tu? tri: "Tôi quay ng?n". Cung v?y, này các T?-kheo, T?-kheo th? vô dài, tu? tri: "Tôi th? vô dài"; hay th? ra dài, tu? tri: "Tôi th? ra dài"; hay th? vô ng?n, tu? tri: "Tôi th? vô ng?n"; hay th? ra ng?n, tu? tri: "Tôi th? ra ng?n". "C?m giác toàn thân, tôi s? th? vô", v? ?y t?p; "C?m giác toàn thân, tôi s? th? ra", v? ?y t?p; "An t?nh toàn thân, tôi s? th? vô", v? ?y t?p; "An t?nh toàn thân, tôi s? th? ra", v? ?y t?p.
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên c? n?i thân, ngo?i thân; hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y không nuong t?a, không ch?p tru?c v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo di, tu? tri: "Tôi di", hay d?ng, tu? tri: "Tôi d?ng", hay ng?i, tu? tri: "Tôi ng?i", hay n?m, tu? tri: "Tôi n?m". Thân th? du?c s? d?ng nhu th? nào, v? ?y tu? tri thân nhu th? ?y.
V? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay v? ?y s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân; hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay v? ?y s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay v? ?y s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo, khi bu?c t?i bu?c lui, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi ngó t?i ngó lui, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi co tay, khi du?i tay, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi mang áo Sanghati (Tang già lê), mang bát, mang y, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi an, u?ng, nhai, n?m, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi d?i ti?n, ti?u ti?n, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi di, d?ng, ng?i, ng?, th?c, nói, im l?ng, bi?t rõ vi?c mình dang làm.
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên c? n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo quán sát thân này, du?i t? bàn chân tr? lên, trên cho d?n d?nh tóc, bao b?c b?i da và ch?a d?y nh?ng v?t b?t t?nh sai bi?t. Trong thân này: "Ðây là tóc, lông, móng, rang, da, th?t, gân, xuong, th?n, t?y, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, ph?i, ru?t, màng ru?t, b?ng, phân, m?t, dàm m?, máu, m? hôi, m?, nu?c m?t, m? da, nu?c mi?ng, niêm d?ch, nu?c ? kh?p xuong, nu?c ti?u". Này các T?-kheo, cung nhu m?t bao d?, hai d?u tr?ng d?ng d?y các lo?i h?t nhu g?o, lúa, d?u xanh, d?u l?n, mè, g?o dã xay r?i. M?t ngu?i có m?t, d? các h?t ?y ra và quán sát: "Ðây là h?t g?o, dây là h?t lúa, dây là d?u xanh, dây là d?u l?n, dây là mè, dây là h?t lúa dã xay r?i". Cung v?y, này các T?-kheo, m?t T?-kheo quán sát thân này du?i t? bàn chân tr? lên trên cho d?n d?nh tóc, bao b?c b?i da và ch?a d?y nh?ng v?t b?t t?nh sai bi?t. Trong thân này: "Ðây là tóc, lông, móng, rang, da, th?t, gân, xuong, t?y, th?n, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, ph?i, ru?t, màng ru?t, b?ng, phân, m?t, dàm, m?, máu, m? hôi, m?, nu?c m?t, m? da, nu?c mi?ng, niêm d?ch, nu?c ? kh?p xuong, nu?c ti?u".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân, hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo quán sát thân này v? các v? trí các gi?i và s? s?p d?t các gi?i: "Trong thân này có d?a d?i, th?y d?i, h?a d?i và phong d?i". Này các T?-kheo, nhu m?t ngu?i d? t? thi?n x?o, hay d? t? c?a m?t ngu?i d? t? gi?t m?t con bò, ng?i c?t chia t?ng thân ph?n t?i ngã tu du?ng. Cung v?y, này các T?-kheo, T?-kheo quán sát thân này v? v? trí các gi?i và v? s? s?p d?t các gi?i: "Trong thân này có d?a d?i, th?y d?i, h?a d?i và phong d?i".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo nhu th?y m?t thi th? b? quang b? trong nghia d?a m?t ngày, hai ngày, ba ngày, thi th? ?y truong ph?ng lên, xanh den l?i, nát th?i ra. T?-kheo quán thân ?y nhu sau: "Thân này tánh ch?t là nhu v?y, b?n tánh là nhu v?y, không vu?t kh?i tánh ch?t ?y".
Nhu v?y v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo nhu th?y m?t thi th? b? quang b? trong nghia d?a, b? các loài qu? an, hay b? các loài di?u hâu an, hay b? các chim kên an, hay b? các loài chó an, hay b? các loài gi? can an, hay b? các loài côn trùng an. T?-kheo quán thân ?y nhu sau: "Thân này tánh ch?t là nhu v?y, b?n ch?t là nhu v?y, không vu?t kh?i tánh ch?t ?y".
Nhu v?y v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
Này các T?-kheo, l?i n?a, T?-kheo nhu th?y m?t thi th? b? quang b? trong nghia d?a, v?i các b? xuong còn liên k?t v?i nhau, còn dính th?t và máu, còn du?c các du?ng gân c?t l?i... v?i các b? xuong còn liên k?t v?i nhau, không còn dính th?t nhung còn dính máu, còn du?c các du?ng gân c?t l?i... v?i các b? xuong không còn dính th?t, dính máu, còn du?c các du?ng gân c?t l?i, ch? còn có xuong không dính l?i v?i nhau, r?i rác ch? này ch? kia. ? dây là xuong tay, ? dây là xuong chân, ? dây là xuong ?ng, ? dây là xuong b?p v?, ? dây là xuong mông, ? dây là xuong s?ng, ? dây là xuong d?u. T?-kheo quán thân ?y nhu sau: "Thân này tánh ch?t là nhu v?y, b?n tánh là nhu v?y, không vu?t kh?i tánh ch?t ?y".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay v? ?y s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay v? ?y s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì ? trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a này các T?-kheo, T?-kheo nhu th?y m?t thi th? b? quang b? trong nghia d?a, ch? còn toàn xuong tr?ng màu v? ?c... ch? còn m?t d?ng xuong lâu hon ba nam... ch? còn là xuong th?i tr? thành b?t. T?-kheo quán thân ?y nhu sau: "Thân này tánh ch?t là nhu v?y, b?n tánh là nhu v?y, không vu?t kh?i tánh ch?t ?y".
Nhu v?y v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
(Quán th?)
Này các T?-kheo, nhu th? nào là T?-kheo s?ng quán th? trên các th?? Này các T?-kheo, ? dây T?-kheo khi c?m giác l?c th?, tu? tri: "Tôi c?m giác l?c th?"; khi c?m giác kh? th?, tu? tri: "Tôi c?m giác kh? th?"; khi c?m giác b?t kh? b?t l?c th?, tu? tri: "Tôi c?m giác b?t kh? b?t l?c th?". Hay khi c?m giác l?c th? thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác l?c th? thu?c v?t ch?t"; hay khi c?m giác l?c th? không thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác l?c th? không thu?c v?t ch?t". Hay khi c?m giác kh? th? thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác kh? th? thu?c v?t ch?t"; hay khi c?m giác kh? th? không thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác kh? th? không thu?c v?t ch?t". Hay khi c?m giác b?t kh? b?t l?c th? thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác b?t kh? b?t l?c th? thu?c v?t ch?t"; hay khi c?m giác b?t kh? b?t l?c th? không thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác b?t kh? b?t l?c th? không thu?c v?t ch?t".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán th? trên các n?i th?; hay s?ng quán th? trên các ngo?i th?; hay s?ng quán th? trên các n?i th?, ngo?i th?. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các th?, hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các th?; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các th?. "Có th? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y T?-kheo s?ng quán th? trên các th?.
(Quán tâm)
Này các T?-kheo, nhu th? nào là T?-kheo s?ng quán tâm trên tâm? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo, v?i tâm có tham, tu? tri: "Tâm có tham"; hay v?i tâm không tham, tu? tri: "Tâm không tham". Hay v?i tâm có sân, tu? tri: "Tâm có sân"; hay v?i tâm không sân, tu? tri: "Tâm không sân". Hay v?i tâm có si, tu? tri: "Tâm có si"; hay v?i tâm không si, tu? tri: "Tâm không si". Hay v?i tâm thâu nhi?p, tu? tri: "Tâm du?c thâu nhi?p". Hay v?i tâm tán lo?n, tu? tri: "Tâm b? tán lo?n". Hay v?i tâm qu?ng d?i, tu? tri: "Tâm du?c qu?ng d?i"; hay v?i tâm không qu?ng d?i, tu? tri: "Tâm không du?c qu?ng d?i". Hay v?i tâm h?u h?n, tu? tri: "Tâm h?u h?n". Hay v?i tâm vô thu?ng, tu? tri: "Tâm vô thu?ng". Hay v?i tâm có d?nh, tu? tri: "Tâm có d?nh"; hay v?i tâm không d?nh, tu? tri: "Tâm không d?nh". Hay v?i tâm gi?i thoát, tu? tri: "Tâm có gi?i thoát"; hay v?i tâm không gi?i thoát, tu? tri: "Tâm không gi?i thoát".
Nhu v?y v? ?y s?ng quán tâm trên n?i tâm; hay s?ng quán tâm trên ngo?i tâm; hay s?ng quán tâm trên n?i tâm, ngo?i tâm. Hay s?ng quán tánh sanh kh?i trên tâm; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên tâm; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên tâm. "Có tâm dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán tâm trên tâm.
(Quán pháp)
Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam tri?n cái. Và này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam tri?n cái? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo n?i tâm có ái d?c, tu? tri: "N?i tâm tôi có ái d?c"; hay n?i tâm không có ái d?c, tu? tri: "N?i tâm tôi không có ái d?c". Và v?i ái d?c chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ái d?c dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ái d?c dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Hay n?i tâm có sân h?n, tu? tri: "N?i tâm tôi có sân h?n"; hay n?i tâm không có sân h?n, tu? tri: "N?i tâm tôi không có sân h?n". Và v?i sân h?n chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i sân h?n dã sanh, nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i sân h?n dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y. Hay n?i tâm có hôn tr?m th?y miên, tu? tri: "N?i tâm tôi có hôn tr?m th?y miên"; hay n?i tâm không có hôn tr?m th?y miên, tu? tri: "N?i tâm tôi không có hôn tr?m th?y miên". Và v?i hôn tr?m th?y miên chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i hôn tr?m th?y miên dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i hôn tr?m th?y miên dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y. Hay n?i tâm có tr?o h?i, tu? tri: "N?i tâm tôi có tr?o h?i"; hay n?i tâm không có tr?o h?i, tu? tri: "N?i tâm tôi không có tr?o h?i". Và v?i tr?o h?i chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i tr?o h?i dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i tr?o h?i dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y. Hay n?i tâm có nghi, tu? tri: "N?i tâm tôi có nghi"; hay n?i tâm không có nghi, tu? tri: "N?i tâm tôi không có nghi". Và v?i nghi chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i nghi dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i nghi dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Nhu v?y v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam tri?n cái.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam th? u?n. Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam th? u?n? Này các T?-kheo, T?-kheo suy tu: "Ðây là s?c, dây là s?c t?p, dây là s?c di?t. Ðây là th?, dây là th? t?p, dây là th? di?t. Ðây là tu?ng, dây là tu?ng t?p; dây là tu?ng di?t. Ðây là hành, dây là hành t?p, dây là hành di?t. Ðây là th?c, dây là th?c t?p, dây là th?c di?t". Nhu v?y, v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam th? u?n.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i sáu n?i ngo?i x?. Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i sáu n?i ngo?i x?? Này các T?-kheo, ? dây T?-kheo tu? tri con m?t và tu? tri các s?c, do duyên hai pháp này, ki?t s? sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y.
T?-kheo tu? tri tai và tu? tri các ti?ng... tu? tri mui và tu? tri các huong... tu? tri lu?i... và tu? tri các v?... tu? tri thân và tu? tri các xúc, tu? tri ý và tu? tri các pháp; do duyên hai pháp này, ki?t s? sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Nhu v?y v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i sáu n?i ngo?i x?.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?y Giác chi. Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?y Giác chi? Này các T?-kheo, ? dây T?-kheo n?i tâm có ni?m giác chi, tu? tri: "N?i tâm tôi có ni?m giác chi"; hay n?i tâm không có ni?m giác chi, tu? tri: "N?i tâm tôi không có ý ni?m giác chi". Và v?i ni?m giác chi chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y, và v?i ni?m giác chi dã sanh, nay du?c tu t?p viên thành, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Hay T?-kheo n?i tâm có tr?ch pháp giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có tinh t?n giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có h? giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có khinh an giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có d?nh giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có x? giác chi, tu? tri: "N?i tâm tôi có x? giác chi"; hay n?i tâm không có x? giác chi, tu? tri: "N?i tâm tôi không có x? giác chi". Và v?i x? giác chi chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y, và v?i x? giác chi dã sanh nay du?c tu t?p viên thành, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Nhu v?y v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?y Giác chi.
L?i n?a, này các T?-kheo, v? ?y s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?n Thánh d?. Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?n Thánh d?? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo nhu th?t tu? tri: "Ðây là Kh?"; nhu th?t tu? tri: "Ðây là Kh? t?p"; nhu th?t tu? tri: "Ðây là Kh? di?t"; nhu th?t tu? tri: "Ðây là Con du?ng dua d?n Kh? di?t".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?n Thánh d?.
(K?t lu?n)
Này các T?-kheo, v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này nhu v?y trong b?y nam, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hay n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn.
Này các T?-kheo, không c?n gì d?n b?y nam, m?t v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này nhu v?y trong sáu nam, trong nam nam, trong b?n nam, trong ba nam, trong hai nam, trong m?t nam, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hay n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn.
Này các T?-kheo, không c?n gì d?n m?t nam, m?t v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này trong b?y tháng, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hay n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn. Này các T?-kheo, không c?n gì b?y tháng, m?t v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này trong sáu tháng, trong nam tháng, trong b?n tháng, trong ba tháng, trong hai tháng, trong m?t tháng, trong n?a tháng, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hay n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn.
Này các T?-kheo, không c?n gì n?a tháng, m?t v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này trong b?y ngày, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hai là n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn. Này các T?-kheo, dây là con du?ng d?c nh?t dua d?n thanh t?nh cho chúng sanh, vu?t kh?i s?u não, di?t tr? kh? uu, thành t?u Chánh trí, ch?ng ng? Ni?t-bàn. Ðó là B?n Ni?m x?.
Th? Tôn thuy?t gi?ng nhu v?y. Các T?-kheo ?y hoan h?, tín th? l?i d?y c?a Th? Tôn.
M?t th?i Th? Tôn ? x? Kuru (Câu-lâu), Kammassadhamma (ki?m-ma s?t dàm) là dô th? c?a x? Kuru. R?i Th? Tôn g?i các T?-kheo:
-- Này các T?-kheo.
Các T?-kheo vâng dáp Th? Tôn:
-- B?ch Th? Tôn.
Th? Tôn thuy?t nhu sau:
-- Này các T?-kheo, dây là con du?ng d?c nh?t dua d?n thanh t?nh cho chúng sanh, vu?t kh?i s?u não, di?t tr? kh? uu, thành t?u chánh trí, ch?ng ng? Ni?t-bàn. Ðó là B?n Ni?m x?.
Th? nào là b?n? Này các T?-kheo, ? dây T?-kheo s?ng quán thân trên thân, nhi?t tâm, t?nh giác, chánh ni?m d? ch? ng? tham uu ? d?i; s?ng quán th? trên các th?, nhi?t tâm, t?nh giác, chánh ni?m d? ch? ng? tham uu ? d?i; s?ng quán tâm trên tâm, nhi?t tâm, t?nh giác, chánh ni?m d? ch? ng? tham uu ? d?i; s?ng quán pháp trên các pháp, nhi?t tâm, t?nh giác, chánh ni?m d? ch? ng? tham uu ? d?i.
(Quán thân)
Và này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán thân trên thân? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo di d?n khu r?ng, di d?n g?c cây, hay di d?n ngôi nhà tr?ng, và ng?i ki?t già, lung th?ng và an trú chánh ni?m tru?c m?t. T?nh giác, v? ?y th? vô; t?nh giác, v? ?y th? ra. Th? vô dài, v? ?y tu? tri: "Tôi th? vô dài"; hay th? ra dài, v? ?y tu? tri: "Tôi th? ra dài"; hay th? vô ng?n, v? ?y tu? tri: "Tôi th? vô ng?n"; hay th? ra ng?n, v? ?y tu? tri: "Tôi th? ra ng?n". "C?m giác toàn thân, tôi s? th? vô", v? ?y t?p; "C?m giác toàn thân, tôi s? th? ra", v? ?y t?p; "An t?nh toàn thân, tôi s? th? vô", v? ?y t?p; "An t?nh toàn thân, tôi s? th? ra", v? ?y t?p. Này các T?-kheo, nhu ngu?i th? quay hay h?c trò ngu?i th? quay thi?n x?o khi quay dài, tu? tri: "Tôi quay dài" hay khi quay ng?n, tu? tri: "Tôi quay ng?n". Cung v?y, này các T?-kheo, T?-kheo th? vô dài, tu? tri: "Tôi th? vô dài"; hay th? ra dài, tu? tri: "Tôi th? ra dài"; hay th? vô ng?n, tu? tri: "Tôi th? vô ng?n"; hay th? ra ng?n, tu? tri: "Tôi th? ra ng?n". "C?m giác toàn thân, tôi s? th? vô", v? ?y t?p; "C?m giác toàn thân, tôi s? th? ra", v? ?y t?p; "An t?nh toàn thân, tôi s? th? vô", v? ?y t?p; "An t?nh toàn thân, tôi s? th? ra", v? ?y t?p.
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên c? n?i thân, ngo?i thân; hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y không nuong t?a, không ch?p tru?c v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo di, tu? tri: "Tôi di", hay d?ng, tu? tri: "Tôi d?ng", hay ng?i, tu? tri: "Tôi ng?i", hay n?m, tu? tri: "Tôi n?m". Thân th? du?c s? d?ng nhu th? nào, v? ?y tu? tri thân nhu th? ?y.
V? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay v? ?y s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân; hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay v? ?y s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay v? ?y s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo, khi bu?c t?i bu?c lui, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi ngó t?i ngó lui, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi co tay, khi du?i tay, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi mang áo Sanghati (Tang già lê), mang bát, mang y, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi an, u?ng, nhai, n?m, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi d?i ti?n, ti?u ti?n, bi?t rõ vi?c mình dang làm; khi di, d?ng, ng?i, ng?, th?c, nói, im l?ng, bi?t rõ vi?c mình dang làm.
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên c? n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo quán sát thân này, du?i t? bàn chân tr? lên, trên cho d?n d?nh tóc, bao b?c b?i da và ch?a d?y nh?ng v?t b?t t?nh sai bi?t. Trong thân này: "Ðây là tóc, lông, móng, rang, da, th?t, gân, xuong, th?n, t?y, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, ph?i, ru?t, màng ru?t, b?ng, phân, m?t, dàm m?, máu, m? hôi, m?, nu?c m?t, m? da, nu?c mi?ng, niêm d?ch, nu?c ? kh?p xuong, nu?c ti?u". Này các T?-kheo, cung nhu m?t bao d?, hai d?u tr?ng d?ng d?y các lo?i h?t nhu g?o, lúa, d?u xanh, d?u l?n, mè, g?o dã xay r?i. M?t ngu?i có m?t, d? các h?t ?y ra và quán sát: "Ðây là h?t g?o, dây là h?t lúa, dây là d?u xanh, dây là d?u l?n, dây là mè, dây là h?t lúa dã xay r?i". Cung v?y, này các T?-kheo, m?t T?-kheo quán sát thân này du?i t? bàn chân tr? lên trên cho d?n d?nh tóc, bao b?c b?i da và ch?a d?y nh?ng v?t b?t t?nh sai bi?t. Trong thân này: "Ðây là tóc, lông, móng, rang, da, th?t, gân, xuong, t?y, th?n, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, ph?i, ru?t, màng ru?t, b?ng, phân, m?t, dàm, m?, máu, m? hôi, m?, nu?c m?t, m? da, nu?c mi?ng, niêm d?ch, nu?c ? kh?p xuong, nu?c ti?u".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân, hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo quán sát thân này v? các v? trí các gi?i và s? s?p d?t các gi?i: "Trong thân này có d?a d?i, th?y d?i, h?a d?i và phong d?i". Này các T?-kheo, nhu m?t ngu?i d? t? thi?n x?o, hay d? t? c?a m?t ngu?i d? t? gi?t m?t con bò, ng?i c?t chia t?ng thân ph?n t?i ngã tu du?ng. Cung v?y, này các T?-kheo, T?-kheo quán sát thân này v? v? trí các gi?i và v? s? s?p d?t các gi?i: "Trong thân này có d?a d?i, th?y d?i, h?a d?i và phong d?i".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo nhu th?y m?t thi th? b? quang b? trong nghia d?a m?t ngày, hai ngày, ba ngày, thi th? ?y truong ph?ng lên, xanh den l?i, nát th?i ra. T?-kheo quán thân ?y nhu sau: "Thân này tánh ch?t là nhu v?y, b?n tánh là nhu v?y, không vu?t kh?i tánh ch?t ?y".
Nhu v?y v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo nhu th?y m?t thi th? b? quang b? trong nghia d?a, b? các loài qu? an, hay b? các loài di?u hâu an, hay b? các chim kên an, hay b? các loài chó an, hay b? các loài gi? can an, hay b? các loài côn trùng an. T?-kheo quán thân ?y nhu sau: "Thân này tánh ch?t là nhu v?y, b?n ch?t là nhu v?y, không vu?t kh?i tánh ch?t ?y".
Nhu v?y v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
Này các T?-kheo, l?i n?a, T?-kheo nhu th?y m?t thi th? b? quang b? trong nghia d?a, v?i các b? xuong còn liên k?t v?i nhau, còn dính th?t và máu, còn du?c các du?ng gân c?t l?i... v?i các b? xuong còn liên k?t v?i nhau, không còn dính th?t nhung còn dính máu, còn du?c các du?ng gân c?t l?i... v?i các b? xuong không còn dính th?t, dính máu, còn du?c các du?ng gân c?t l?i, ch? còn có xuong không dính l?i v?i nhau, r?i rác ch? này ch? kia. ? dây là xuong tay, ? dây là xuong chân, ? dây là xuong ?ng, ? dây là xuong b?p v?, ? dây là xuong mông, ? dây là xuong s?ng, ? dây là xuong d?u. T?-kheo quán thân ?y nhu sau: "Thân này tánh ch?t là nhu v?y, b?n tánh là nhu v?y, không vu?t kh?i tánh ch?t ?y".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay v? ?y s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay v? ?y s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì ? trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
L?i n?a này các T?-kheo, T?-kheo nhu th?y m?t thi th? b? quang b? trong nghia d?a, ch? còn toàn xuong tr?ng màu v? ?c... ch? còn m?t d?ng xuong lâu hon ba nam... ch? còn là xuong th?i tr? thành b?t. T?-kheo quán thân ?y nhu sau: "Thân này tánh ch?t là nhu v?y, b?n tánh là nhu v?y, không vu?t kh?i tánh ch?t ?y".
Nhu v?y v? ?y s?ng quán thân trên n?i thân; hay s?ng quán thân trên ngo?i thân; hay s?ng quán thân trên n?i thân, ngo?i thân. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên thân; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên thân; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên thân. "Có thân dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán thân trên thân.
(Quán th?)
Này các T?-kheo, nhu th? nào là T?-kheo s?ng quán th? trên các th?? Này các T?-kheo, ? dây T?-kheo khi c?m giác l?c th?, tu? tri: "Tôi c?m giác l?c th?"; khi c?m giác kh? th?, tu? tri: "Tôi c?m giác kh? th?"; khi c?m giác b?t kh? b?t l?c th?, tu? tri: "Tôi c?m giác b?t kh? b?t l?c th?". Hay khi c?m giác l?c th? thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác l?c th? thu?c v?t ch?t"; hay khi c?m giác l?c th? không thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác l?c th? không thu?c v?t ch?t". Hay khi c?m giác kh? th? thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác kh? th? thu?c v?t ch?t"; hay khi c?m giác kh? th? không thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác kh? th? không thu?c v?t ch?t". Hay khi c?m giác b?t kh? b?t l?c th? thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác b?t kh? b?t l?c th? thu?c v?t ch?t"; hay khi c?m giác b?t kh? b?t l?c th? không thu?c v?t ch?t, tu? tri: "Tôi c?m giác b?t kh? b?t l?c th? không thu?c v?t ch?t".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán th? trên các n?i th?; hay s?ng quán th? trên các ngo?i th?; hay s?ng quán th? trên các n?i th?, ngo?i th?. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các th?, hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các th?; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các th?. "Có th? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y T?-kheo s?ng quán th? trên các th?.
(Quán tâm)
Này các T?-kheo, nhu th? nào là T?-kheo s?ng quán tâm trên tâm? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo, v?i tâm có tham, tu? tri: "Tâm có tham"; hay v?i tâm không tham, tu? tri: "Tâm không tham". Hay v?i tâm có sân, tu? tri: "Tâm có sân"; hay v?i tâm không sân, tu? tri: "Tâm không sân". Hay v?i tâm có si, tu? tri: "Tâm có si"; hay v?i tâm không si, tu? tri: "Tâm không si". Hay v?i tâm thâu nhi?p, tu? tri: "Tâm du?c thâu nhi?p". Hay v?i tâm tán lo?n, tu? tri: "Tâm b? tán lo?n". Hay v?i tâm qu?ng d?i, tu? tri: "Tâm du?c qu?ng d?i"; hay v?i tâm không qu?ng d?i, tu? tri: "Tâm không du?c qu?ng d?i". Hay v?i tâm h?u h?n, tu? tri: "Tâm h?u h?n". Hay v?i tâm vô thu?ng, tu? tri: "Tâm vô thu?ng". Hay v?i tâm có d?nh, tu? tri: "Tâm có d?nh"; hay v?i tâm không d?nh, tu? tri: "Tâm không d?nh". Hay v?i tâm gi?i thoát, tu? tri: "Tâm có gi?i thoát"; hay v?i tâm không gi?i thoát, tu? tri: "Tâm không gi?i thoát".
Nhu v?y v? ?y s?ng quán tâm trên n?i tâm; hay s?ng quán tâm trên ngo?i tâm; hay s?ng quán tâm trên n?i tâm, ngo?i tâm. Hay s?ng quán tánh sanh kh?i trên tâm; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên tâm; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên tâm. "Có tâm dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán tâm trên tâm.
(Quán pháp)
Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam tri?n cái. Và này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam tri?n cái? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo n?i tâm có ái d?c, tu? tri: "N?i tâm tôi có ái d?c"; hay n?i tâm không có ái d?c, tu? tri: "N?i tâm tôi không có ái d?c". Và v?i ái d?c chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ái d?c dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ái d?c dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Hay n?i tâm có sân h?n, tu? tri: "N?i tâm tôi có sân h?n"; hay n?i tâm không có sân h?n, tu? tri: "N?i tâm tôi không có sân h?n". Và v?i sân h?n chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i sân h?n dã sanh, nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i sân h?n dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y. Hay n?i tâm có hôn tr?m th?y miên, tu? tri: "N?i tâm tôi có hôn tr?m th?y miên"; hay n?i tâm không có hôn tr?m th?y miên, tu? tri: "N?i tâm tôi không có hôn tr?m th?y miên". Và v?i hôn tr?m th?y miên chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i hôn tr?m th?y miên dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i hôn tr?m th?y miên dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y. Hay n?i tâm có tr?o h?i, tu? tri: "N?i tâm tôi có tr?o h?i"; hay n?i tâm không có tr?o h?i, tu? tri: "N?i tâm tôi không có tr?o h?i". Và v?i tr?o h?i chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i tr?o h?i dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i tr?o h?i dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y. Hay n?i tâm có nghi, tu? tri: "N?i tâm tôi có nghi"; hay n?i tâm không có nghi, tu? tri: "N?i tâm tôi không có nghi". Và v?i nghi chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i nghi dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i nghi dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Nhu v?y v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam tri?n cái.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam th? u?n. Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam th? u?n? Này các T?-kheo, T?-kheo suy tu: "Ðây là s?c, dây là s?c t?p, dây là s?c di?t. Ðây là th?, dây là th? t?p, dây là th? di?t. Ðây là tu?ng, dây là tu?ng t?p; dây là tu?ng di?t. Ðây là hành, dây là hành t?p, dây là hành di?t. Ðây là th?c, dây là th?c t?p, dây là th?c di?t". Nhu v?y, v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i nam th? u?n.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i sáu n?i ngo?i x?. Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i sáu n?i ngo?i x?? Này các T?-kheo, ? dây T?-kheo tu? tri con m?t và tu? tri các s?c, do duyên hai pháp này, ki?t s? sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y.
T?-kheo tu? tri tai và tu? tri các ti?ng... tu? tri mui và tu? tri các huong... tu? tri lu?i... và tu? tri các v?... tu? tri thân và tu? tri các xúc, tu? tri ý và tu? tri các pháp; do duyên hai pháp này, ki?t s? sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? dã sanh nay du?c do?n di?t, v? ?y tu? tri nhu v?y; và v?i ki?t s? dã du?c do?n di?t, tuong lai không sanh kh?i n?a, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Nhu v?y v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i sáu n?i ngo?i x?.
L?i n?a, này các T?-kheo, T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?y Giác chi. Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?y Giác chi? Này các T?-kheo, ? dây T?-kheo n?i tâm có ni?m giác chi, tu? tri: "N?i tâm tôi có ni?m giác chi"; hay n?i tâm không có ni?m giác chi, tu? tri: "N?i tâm tôi không có ý ni?m giác chi". Và v?i ni?m giác chi chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y, và v?i ni?m giác chi dã sanh, nay du?c tu t?p viên thành, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Hay T?-kheo n?i tâm có tr?ch pháp giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có tinh t?n giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có h? giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có khinh an giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có d?nh giác chi... (nhu trên)... hay n?i tâm có x? giác chi, tu? tri: "N?i tâm tôi có x? giác chi"; hay n?i tâm không có x? giác chi, tu? tri: "N?i tâm tôi không có x? giác chi". Và v?i x? giác chi chua sanh nay sanh kh?i, v? ?y tu? tri nhu v?y, và v?i x? giác chi dã sanh nay du?c tu t?p viên thành, v? ?y tu? tri nhu v?y.
Nhu v?y v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?y Giác chi.
L?i n?a, này các T?-kheo, v? ?y s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?n Thánh d?. Này các T?-kheo, th? nào là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?n Thánh d?? Này các T?-kheo, ? dây, T?-kheo nhu th?t tu? tri: "Ðây là Kh?"; nhu th?t tu? tri: "Ðây là Kh? t?p"; nhu th?t tu? tri: "Ðây là Kh? di?t"; nhu th?t tu? tri: "Ðây là Con du?ng dua d?n Kh? di?t".
Nhu v?y, v? ?y s?ng quán pháp trên các n?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các ngo?i pháp; hay s?ng quán pháp trên các n?i pháp, ngo?i pháp. Hay v? ?y s?ng quán tánh sanh kh?i trên các pháp; hay s?ng quán tánh di?t t?n trên các pháp; hay s?ng quán tánh sanh di?t trên các pháp. "Có nh?ng pháp ? dây", v? ?y s?ng an trú chánh ni?m nhu v?y, v?i hy v?ng hu?ng d?n chánh trí, chánh ni?m. Và v? ?y s?ng không nuong t?a, không ch?p tru?c m?t v?t gì trên d?i. Này các T?-kheo, nhu v?y là T?-kheo s?ng quán pháp trên các pháp d?i v?i B?n Thánh d?.
(K?t lu?n)
Này các T?-kheo, v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này nhu v?y trong b?y nam, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hay n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn.
Này các T?-kheo, không c?n gì d?n b?y nam, m?t v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này nhu v?y trong sáu nam, trong nam nam, trong b?n nam, trong ba nam, trong hai nam, trong m?t nam, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hay n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn.
Này các T?-kheo, không c?n gì d?n m?t nam, m?t v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này trong b?y tháng, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hay n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn. Này các T?-kheo, không c?n gì b?y tháng, m?t v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này trong sáu tháng, trong nam tháng, trong b?n tháng, trong ba tháng, trong hai tháng, trong m?t tháng, trong n?a tháng, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hay n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn.
Này các T?-kheo, không c?n gì n?a tháng, m?t v? nào tu t?p B?n Ni?m x? này trong b?y ngày, v? ?y có th? ch?ng m?t trong hai qu? sau dây: M?t là ch?ng Chánh trí ngay trong hi?n t?i, hai là n?u còn h?u du y, thì ch?ng qu? B?t hoàn. Này các T?-kheo, dây là con du?ng d?c nh?t dua d?n thanh t?nh cho chúng sanh, vu?t kh?i s?u não, di?t tr? kh? uu, thành t?u Chánh trí, ch?ng ng? Ni?t-bàn. Ðó là B?n Ni?m x?.
Th? Tôn thuy?t gi?ng nhu v?y. Các T?-kheo ?y hoan h?, tín th? l?i d?y c?a Th? Tôn.
Hòa thu?ng Thích Minh Châu d?ch Vi?t.
Nội dung khác
DANH MỤC TIN TỨC
